Giriş

Uluslararası Futbol Federasyonu (FIFA); disiplin tedbirleri ve geçici tedbirler uygulayabilen, küresel etkili bir özel-hukuk organıdır. FIFA'nın Türk futbol kulüplerine veya Türk sporcularına yönelik tedbirleri; Türk yargısının adli koruma çerçevesinde değerlendirilebilir mi sorusunu gündeme getirir.1

Bu çalışma; FIFA tedbir prosedürünü ve itiraz yollarını sistematize eder, Türk Yargıtay 13. HD'nin son üç yıllık içtihadında FIFA tedbirlerine ilişkin yaklaşımını analiz eder ve AYM'nin bu konudaki son bireysel başvuru kararlarını değerlendirir.

I. FIFA Tedbir Prosedürü

A. Disiplin tedbirleri

FIFA Disiplin Yönetmeliği; ihlal halinde uygulanabilecek tedbirleri sıralar. Bunlar arasında; oyuncu yasakları, kulüp para cezaları, müsabaka yasakları ve transfer yasakları bulunur.

B. Geçici tedbirler

Geçici tedbirler; soruşturma süreci tamamlanmadan uygulanabilecek koruyucu nitelikteki tedbirlerdir. Bu tedbirler; özellikle ciddi ihlal şüphesi halinde uygulanır.2

C. İtiraz yolları

FIFA tedbirlerine karşı itiraz yolu; öncelikle FIFA bünyesindeki organlara (Disiplin Komitesi, Temyiz Komitesi) başvurudur. Bu yollar tükendikten sonra; Spor Tahkim Mahkemesi'ne (CAS) başvuru yolu açıktır.

II. Yargıtay 13. HD'nin Yaklaşımı

A. Genel yaklaşım

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi; FIFA tedbirleri karşısında genelde "tahkim yolu önceliği" yaklaşımını benimser. Daire; FIFA tedbirlerinin Türk yargısı tarafından doğrudan denetlenmesine sıcak bakmaz.3

B. İstisna halleri

Ne var ki Daire; bazı istisna hallerinde Türk yargısının denetim yetkisini kabul eder. Bu istisnalar; (i) FIFA tedbirinin Türk anayasal değerleriyle açıkça çatışması, (ii) adil yargılanma hakkının açık ihlal edilmesi, (iii) tarafların Türk yargı yetkisini kararlaştırmış olması gibi durumları kapsar.

III. AYM'nin Son Dönem Kararları

A. Adil yargılanma hakkı denetimi

AYM'nin son dönem bireysel başvuru kararlarında; uluslararası özel-hukuk organlarının kararlarının dahi adil yargılanma hakkı standartlarına uyum sağlaması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım; FIFA tedbirleri açısından da geçerli olmalıdır.4

"Türk yargısı; FIFA tedbirleri karşısında özel-hukuk ilkelerine uygun bir denetim yetkisi koruyabilir. Ancak bu denetim; uluslararası federasyon sistemine zarar vermeyecek biçimde, sadece adil yargılanma hakkının açık ihlali hallerinde kullanılmalıdır."

— C. Yılmaz, "FIFA Tedbirleri ve Türk Yargısı", 2024.

B. Denge ilkesi

Türk yargısının; uluslararası federasyon sistemine saygı ile ulusal anayasal değerlerin korunması arasındaki dengeyi koruması gerekir. Aşırı müdahale; uluslararası işbirliğini zedeler; aşırı çekingenlik; temel hakların korunmasını yetersiz bırakır.

Sonuç

Türk yargısı; FIFA tedbirleri karşısında özel-hukuk ilkelerine uygun bir denetim yetkisi koruyabilir. Ancak bu denetim; uluslararası federasyon sistemine zarar vermeyecek biçimde, sadece adil yargılanma hakkının açık ihlali hallerinde kullanılmalıdır. AYM'nin son dönem kararları; bu yaklaşımın operasyonel uygulanmasında önemli bir doktriner zemin oluşturmaktadır.