Giriş

Rekabet Kurulu; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde idari yaptırım yetkisini kullanan bir kurumdur. Kurul'un soruşturma süreçleri; idari nitelikte olmakla birlikte, yaptırımın ağırlığı nedeniyle "ceza yargılaması benzeri" güvencelerin uygulanmasını gerektirir.1

Bu çalışma; Rekabet Kurulu soruşturma sürecindeki temel adımları sistematize eder, sözlü savunma hakkı ve belge erişiminin uluslararası standartlar karşısındaki durumunu analiz eder ve AİHM/AB Adalet Divanı içtihadını Türk hukukuyla karşılaştırır.

I. Rekabet Kurulu Soruşturma Süreci

A. Soruşturma açma kararı

Rekabet Kurulu; res'en veya şikayet üzerine soruşturma başlatabilir. Soruşturma açma kararı; idari işlem niteliğindedir ve şüpheli işletmeye tebliğ edilir.

B. Bilgi toplama yetkileri

Kurul; soruşturma kapsamında bilgi isteme, evrak inceleme, tanık dinleme, mahallinde inceleme yapma yetkilerine sahiptir. Bu yetkiler; etkin soruşturma için zorunlu olmakla birlikte, soruşturulan tarafın hakları ile dengelenmelidir.2

C. Soruşturma raporu

Soruşturma sonunda; soruşturma heyeti rapor hazırlar. Rapor; Kurul'a sunulur ve şüpheli taraflara da tebliğ edilir.

II. Sözlü Savunma Hakkı

A. Hakkın yapısı

Şüpheli; soruşturma raporuna karşı yazılı savunma sunabilir ve gerektiğinde sözlü savunma da yapabilir. Sözlü savunma; Kurul'un yapılan duruşmada yapılır.

B. Uluslararası standart

AİHS m. 6 ve AB Şartı m. 47; idari nitelikteki kovuşturmalarda dahi savunma hakkının korunmasını öngörür. Türk rekabet hukukunda sözlü savunma hakkı; bu uluslararası standartla genel olarak uyumludur.3

III. Belge Erişimi

A. Hakkın yapısı

Şüpheli; soruşturma dosyasına erişim hakkına sahiptir. Bu erişim; soruşturma raporunun tebliği aşamasında başlar.

B. Erişimin sınırları

İş sırrı içeren belgeler; erişimden kısıtlanabilir. Ancak bu kısıtlamalar; orantılılık ilkesi açısından titiz biçimde değerlendirilmelidir.4

"Rekabet Kurulu soruşturma süreci; idari nitelikte olmasına rağmen, AİHS m. 6 standartlarına uyum sağlamak zorundadır. Bu uyum; salt biçimsel düzeyde değil, özsel düzeyde de gerçekleşmelidir."

— A. Aksoy, "Rekabet Soruşturmasında Adil Yargılanma", 2024.

Sonuç

Rekabet Kurulu soruşturma süreci; AİHM ve AB Adalet Divanı içtihadıyla uyumlu, AİHS m. 6 standartlarına özsel düzeyde uyumlu olmalıdır. Sözlü savunma hakkı ve belge erişimi; bu uyumun temel direklerini oluşturur. Türk rekabet hukukunda; bu standartların uygulanması büyük ölçüde başarılıdır; ancak iş sırrı kısıtlamalarının orantılılık denetimi yönünde daha fazla doktriner çalışmaya ihtiyaç bulunmaktadır.